روایت یک مهاجر افغان که به جنگ سوریه رفت

19 08 2016

Afghan-Refugees-Killed-in-Syria-1ایران از آغاز درگیری‌های سوریه پشتیبان بشار اسد بوده است. حضور نظامی ایران در سوریه که گاهی انکار و گاهی نیز تحت عنوان «حضور مستشاری» بیان می‌شود، اما قربانیانی دارد که اجباری به جنگ فرستاده شده‌اند.


روایت یک مهاجر افغان که به جنگ سوریه رفت

روزنامه 8 صبح افغانستان

همواره خبرهای زیادی از رنج و مشقت‌های مهاجران افغان در ایران گزارش شده است. آنچه در سال‌های اخیر به انبوهی از گزارش‌ها از وضعیت مهاجران افغان در ایران افزوده شده، فرستادن مهاجران شیعه به جنگ سوریه برای نبرد با داعش و سایر گروه‌ها است.
جنگ سوریه از ماه دلو ۱۳۸۹ شروع شد. اکنون داعش در بخش‌های شرقی این کشور حکومت می‌کند و حدود نیمی از خاک سوریه را اشغال کرده است.
از سال ۱۳۹۱ زمانی که مداخلات علنی ایران در سوریه آغاز شد، تا کنون هر ماه خبرهایی از برگشتاندن اجساد مهاجران و دفن آنان در خاک ایران در رسانه‌های آن‌کشور به نشر می‌رسد.

عباس در دوراهی انتخاب

برای تهیه گزارشی در مورد وضعیت مهاجران برگشت خورده از ایران به منطقه‌ای در شمال شهر هرات رفتم. کمپ انصار در منطقه گازرگاه موقعیت دارد.
در خیابانی نسبتا پرسروصدا به‌جز فضای پر از سکوت محض در داخل کمپ انصار چیزی پیدا نمی‌شد. گروهی از مهاجران برگشت‌خورده در اتاق‌هایی که برای‌شان در نظر گرفته شده، آرام نشسته‌اند و از درون اتاق خود با چشمان خسته به بیرون خیره شده‌اند، در مقابل اما تعدادی از مهاجران به‌صورت انفرادی در گوشه و کنار این کمپ با فضای گرم کمپ سازگار گشته‌اند. یچ‌گونه شادی و نشاط برگشت به وطن در چهره‌های‌شان دیده نمی‌شود. چیزی که به راحتی می‌توان در نخستین خوش‌وبش با آنان فهمید، وحشت و ترس از گذشته و نگرانی از آینده‌ است.
به باور مهاجران برگشت‌خورده عمده‌ترین دلایلی که زندگی مهاجران افغان را در ایران سخت و قابل نگرانی ساخته؛ فرستاده‌‌شدن آن‌ها به جنگ در سوریه، اخراج اجباری و برخوردهای تند سربازان پولیس ایران با مهاجران است.
سفرهای قاچاقی معمولا با خطرهای زیادی همراه است و حتا در بسیار وقت‌ها به قیمت جان بعضی از مسافران تمام می‌شود. تعدادی از مهاجرانی که از ایران اخراج‌ شده‌اند ادعا می‌کنند که در صورت دستگیری مهاجران توسط پولیس ایران، آن‌ها یا مجبور هستند راه برگشت به افغانستان را انتخاب کنند یا راهی جنگ با داعش و مخالفان اسد در سوریه شوند.
به پای گفتگو با عباس نشستم؛ جوانی که هم‌اکنون در کمپ انصار در انتظار سرنوشت تازه‌اش است. هر چند خودش نمی‌داند چه خواهد شد. عباس جوان هفده‌ساله افغان است که با پرداخت پول به قاچاق‌بر راهی ایران شد. او برای به‌دست آوردن پول کارهای طاقت‌فرسایی انجام داده است که در بیشتر موارد معاش وی از سوی صاحب کارش به گونه نصفه‌ونیمه پرداخت شده است. از عباس پرسیدم که آیا ادعای اعزام مهاجران افغان به سوریه واقعیت است. او گفت: «بلی، روان می‌کنند. خودم را از بین شهر دستگیر کردند و به اردوگاه بردند، پس از آن دو راه را نشان‌ دادند که یا رد مرز شوی به افغانستان یا برای جنگ به سوریه بروی.»
پیش از این گزارش‌هایی در همین زمینه به نشر رسیده بود که ایران مهاجرانی را که به‌گونه غیر‌قانونی در آن‌جا زندگی می‌کنند، در صورت دستگیری وادار می‌سازد تا برای حمایت از نیروهای بشار اسد راهی سوریه شوند که این ادعا همواره از سوی مقامات ایران به شدت تکذیب شده است.
عباس ادعا می‌کند که به‌دلیل فشارهای سربازان ایران در دوراهی قرار گرفته بود. او مقدار پولی را که با خود داشت به قاچاق‌بر داده بود و در ایران نیز آن‌چه را به‌دست می‌آورده به همان اندازه بوده که مصرف روزانه خودش گردد و ناگزیر بوده تا راهی سوریه شود. او می‌گوید: «چاره نبود. چگونه پس می‌آمدم {به افغانستان}. در این وضعیت اقتصاد خراب، مجبور شدم و به سوریه رفتم.»
در صورت انتخاب سوریه، مهاجران به راحتی نمی‌توانند راه برگشت داشته باشند و ناگزیرند تا برای یک دوره زمانی حداقل سه ماهه راهی سوریه شوند. به‌‌قول عباس از میان مهاجران افغان، تعدادی افغانستان را برای بازگشت انتخاب می‌کنند اما شماری نیز به دلیل مجبوریت های اقتصادی راه سوریه را پیش می‌گیرند.
او گفت: «در شهر یزد ایران در یک پادگان نظامی برای یک ماه آموزش نظامی دیدیم، جایی‌که اگر یک‌بار داخل آن شدی دوباره برآمده نمی‌توانی چه پیر باشی و چه جوان، مگر این‌که بر اساس قوانین آن‌جا بابت بیرون شدن از پادگان پول پرداخت کنی.»
سازمان دیده‌بان حقوق بشر نیز فرستاده شدن جبری مهاجران افغان به سوریه را تایید می‌کند. این سازمان در ماه دلو سال قبل، اعلام کرده بود که سپاه پاسداران ایران هزاران افغان را برخی را با جبر، برای حمایت از نیروهای بشاراسد به سوریه می‌فرستد.
قادر رحیمی، رییس ساحوی کمیسیون حقوق بشر افغانستان در هرات نیز به این باور است که در صورت دستگیری مهاجران افغان که به صورت غیرقانونی به ایران رفته‌اند آن‌ها باید دوباره به کشورشان فرستاده شوند نه به کشور سومی و دولت افغانستان باید به حقوق اتباع افغانستان در ایران توجه جدی داشته باشد.
به‌گفته عباس، تمرینات نظامی را که مهاجران افغان می‌بینند بسیار ناچیز است و در حد سلاح‌ در دست گرفتن، چیزهایی آموختانده می‌شود پس از چند روز آن‌ها به سوریه فرستاده می‌شوند. عباس در مورد رسیدن به سوریه می‌گوید: «بار اول که گروه‌بندی شدیم ما را به یک پادگان نظامی ایرانی در سوریه به‌نام پادگان نظامی امام حسین انتقال دادند. این پادگان در شهر حلب در منطقه خانتمان موقعیت داشت، خانتمان منطقه بسیار جنگی و در عین حال گرم‌سیری بود.»
به‌گفته عباس فرماندهان ایرانی در سوریه در مناطق دورتر از جنگ قرار می‌گیرند و سربازان افغان هستند که خط مقدم جنگ قرار دارند و در صورت مواجه شدن با مشکلات جدی، از مهاجران افغان در جریان جنگ حمایت نمی‌کنند.
آمار دقیقی از کشته‌شدگان مهاجران افغان در سوریه تا کنون ارایه نشده است. هرچند تعدادی از جسدها به ایران منتقل می‌شوند و رسانه‌های ایرانی از آن‌ها به‌عنوان شهدای مدافع حرم یاد می‌کنند.
عباس می‌گوید تلفات جانی مهاجران افغان در جنگ سوریه زیاد است. او می‌گوید: «یک‌بار در محاصره شدید بودیم و با فرمانده ایرانی به تماس شدیم و درخواست کمک و عقب‌نشینی کردیم اما فرمانده گفت شما افغانی هستید، جنگ در خون‌تان است، بجنگید تا زنده بمانید و پیروز شوید. در همین جنگ بود که شمار زیادی از همراهان ما جان خود را از دست دادند و شمار زیادی نیز دست‌وپای شان قطع شد.»
پس از این نبرد خونین، عباس و همراهان باقی‌مانده‌اش، به منطقه دیگر سوریه که اسمش را قریه زیتان گفت، انتقال داده می‌شوند که نسبتا منطقه آرام بوده و دو ماه دیگر را در آن‌جا سپری می‌کنند. در هر دوره مهاجران افغان به مدت سه ماه به سوریه فرستاده می‌شوند و برای مهاجران افغان وعده‌های زیادی داده می‌شود، از جمله دادن شش میلیون تومان، اهدای کارت شهروندی و ضمانت کاری.
عباس در این باره گفت: «پول ما را مکمل ندادند، می‌گفتند که برای‌تان کارت شهروندی می‌دهیم تا آزادنه کار کنید یا فامیل‌تان را بخواهید که همه آن دروغ بود حتا با کارتی که داده بودند نتوانستم یک سیم‌کارت را برای خود بخرم.»
او در ادامه بیان کرد که پس از برگشت برای‌شان از سوی فرماندهان ایرانی گفته شده بود که اگر سه دوره سه ماهه را در سوریه سپری کنند، اقامت ۱۰ ساله را هم برای خود و هم برای خانواده‌شان اهدا خواهند شد. چیزی که ظاهرا عباس نپذیرفته بود.
معمولا مهاجرانی که در جریان یک ماه رخصتی تا اعزام مجدد در ایران قرار دارند تا ختم رخصتی، آن‌ها از سهولت‌های اندکی برخوردارند. عباس هفده ساله از جریان رخصتی خود چنین گفت: «به فرودگاه امام خمینی در تهران رسیدیم و ما را در دفترشان در منطقه شاه عبدالعظیم تهران، کوچه کیهانی، مسجد کیهانی که ثبت‌نام اصلا از همان‌جا جریان داشت آوردند و یک کارت سبز برای ما دادند و گفتند که کسی شما را آزار نمی‌دهد و اگر کسی پرسید، بگویید ما مدافعان حرم هستیم.»
به‌گفته عباس، برخی از مهاجران افغان در صورتی که زنده از سوریه برگردند تنها چیزی که به ذهن‌شان می‌رسد، برگشت به افغانستان است. اما شمار دیگر آن‌ها برای به‌دست آوردن پول، بارها این روند را تا زمانی‌که بخت همراهی‌شان کند ادامه می‌دهند.
افغان‌هایی که به جنگ سوریه می‌روند در گروه‌های ویژه‌ای مانند «تیپ فاطمیون» جابه‌جا می‌شوند و در واقع کانون اولیه این تیپ را شیعیان مهاجر افغانی در ایران تشکیل می‌دهند.
خبرگزاری دفاع مقدس وابسته به ستاد کل نیروهای مسلح ایران چند ماه پیش گزارش داد که تیپ فاطمیون (مجموعه نظامی افغان‌ها در سوریه) به لشکر ارتقا یافته است.
بر‌اساس تعاریف نظامی در ایران، هر لشکر متشکل از ۱۰ تا ۲۰ هزار نفر است . همین خبرگزاری تایید کرده است که تیپ فاطمیون که بعدا به لشکر ارتقاع یافت تنها تا سال ۱۳۹۴ دست‌کم ۲۰۰ قربانی برای «دفاع از حرم» داده است.
اسناد بسیاری از حضور گسترده افغان‌ها در جنگ سوریه منتشر شده است. حتا در شبکه اجتماعی یوتیوب، ارتش آزاد سوریه از مهم‌ترین گروه‌های مخالف بشار اسد ویدیویی را نشر کرده که در آن چهار اسیر افغان ادعا می‌کنند به جبر و در پی بیکاری‌های پی هم توسط حکومت ایران به سوریه فرستاده شده‌اند.
به هر حال به‌گفته عباس، افراد زیادی هم اکنون در سوریه بی‌هیچ تمایلی به سود بشار اسد می‌جنگند. هر چند تا کنون تصاویری نیز به نشر رسیده که شماری از افغان‌ها بر اساس میل شخصی خود و بنا بر عقاید مذهبی در جنگ سوریه شرکت کرده‌اند.


کارها

اطلاعات

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصاتِ خود را پر کنید یا برایِ ورود رویِ نقشک‌ها کلیک کنید:

نشان‌وارهٔ WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر )

درحال اتصال به %s




%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: